Trądzik młodzieńczy i trądzik dorosłych: Czym się różnią?

Trądzik to jedna z najczęściej występujących chorób skóry. Niedoskonałości, które pojawiają się na niemal każdej twarzy w okresie dojrzewania, różnią się pod każdym względem od tych, które występują u osób dorosłych. Popularna wiedza na temat tej dolegliwości bywa mylna, a w efekcie nawet szkodliwa.

Trądzik i zmiany skórne na twarzy nastolatka nie dziwią i przypisywane są zmianom hormonalnym związanym z okresem dojrzewania. Gdy pojawiają się na twarzy osób dorosłych, nie muszą jednak oznaczać zaburzeń związanych z układem hormonalnym. W obu przypadkach stanowią duży problem nie tylko medyczny, ale również psychologiczny.

Reklama

Trądzik młodzieńczy i trądzik dorosłych są odmianami tej samej choroby - trądziku pospolitego (acne vulgaris).

Trądzik młodzieńczy

Trądzik pospolity jest przewlekłą, zapalną chorobą gruczołów łojowych i ujść mieszków włosowych (tzw. jednostek włosowo -łojowych), charakteryzującą się występowaniem zarówno wykwitów niezapalnych (mikrozaskórniki, zaskórniki zamknięte i otwarte), jak i zapalnych (grudki, krosty, torbiele)[1].

Trądzik młodzieńczy jest odmianą trądziku pospolitego, występuje u młodzieży między 11. a 17. rokiem życia i może mieć różny stopnień nasilenia-  od lekkiego, poprzez umiarkowany, aż do ciężkiego[2]. Zmiany skórne, w zależności od stopnia rozwoju, mogą mieć postać:

- zaskórników - nazywanych także wągrami, czyli pierwszej postaci trądziku. Zaskórniki pojawiają się nie tylko na twarzy, ale również na dekolcie, ramionach  i plecach;

- grudek i krostek - na skórze widoczne są wypukłe czerwonawe zmiany wokół gruczołów łojowych;

- guzków sino-czerwonych wypełnionych ropą, które oznaczają, że zmiany dotknęły również głębszych obszarów skóry, ich efektem mogą być pozostałości w formie blizn[3].

Do powstawania trądziku dochodzi w wyniku nieprawidłowego funkcjonowania gruczołów łojowych występujących głównie na twarzy, na plecach i klatce piersiowej. Gruczoły łojowe odpowiedzialne są za wytwarzanie sebum chroniącego skórę i włosy przed niekorzystnym wpływem środowiska zewnętrznego. Jeśli w wyniku zaburzeń hormonalnych dochodzi do nadmiernej produkcji, wówczas mieszki włosowe mogą się zatykać, co uniemożliwia wydostawanie się sebum na zewnątrz.  To z kolei nadmierne namnażanie się bakterii beztlenowych i w efekcie powstawanie stanów zapalnych skóry[4]. Istotną rolę w powstawaniu trądziku odgrywa czynnik genetyczny - według niektórych źródeł prawie 80 proc. w przypadku krewnych pierwszego stopnia[5]. W najnowszych badaniach podkreśla się nie tylko rolę bakterii beztlenowych, ale również zjawisk immunologicznych w powstawaniu trądziku.  

W najnowszych badaniach podkreśla się także rolą bakterii beztlenowych (P.acnes) i zjawisk immunologicznych w powstawaniu trądziku.

"Okazuje się, że skład łoju produkowanego w gruczole łojowym, a nie jego ilość, może mieć decydujący wpływ na przebieg i postać trądziku. Podstawową rolę w zapoczątkowaniu trądziku mogą odgrywać prozapalne lipidy pochodzące z sebum. Brak równowagi między ochronnymi lipidami pochodzącymi z płaszcza lipidowego skóry i prozapalnymi lipidami sebum może odgrywać kluczową rolę w rozwoju zmian trądzikowych"[6].

Trądzik dorosłych

Trądzik dorosłych uważany jest za chorobę cywilizacyjną. Szacuje się, że problem ten dotyczy prawie 50% dorosłych  kobiet[7].

Trądzik, z którym zmagają się dorośli może być trwały, pojawić się jako kontynuacja bądź nawrót trądziku młodzieńczego lub późny, jeśli po raz pierwszy występuje w wieku dorosłym. Za przyczynę powstawania trądziku u dorosłych uważa się stres nasilający działanie androgenu - hormonu odpowiadającego za zwiększoną produkcję łoju.

Na jego powstawanie mają wpływ: dieta, geny, środowisko i stres. Trądzik nie jest efektem niewłaściwej higieny i pielęgnacji, częste mycie twarzy nie jest więc lekarstwem na tego rodzaju problemy.   Jedną z przyczyn może być spożywanie żywności o wysokim indeksie glikemicznym, która powoduje nagły wzrost stężenia insuliny we krwi - a to z kolei wpływa na zwiększoną produkcję łoju. Mitem jest działanie czekolady sprzyjające powstawaniu trądziku.

Trądzik dorosłych różni się od trądziku młodzieńczego. U dorosłych stany zapalne  skóry są na ogół bardziej widoczne, są to zazwyczaj grudki, krosty, mikrotorbiele i guzki na dolnym podbródku, szczęce i szyi[8].

Leczenie trądziku

Leczenie trądziku, zarówno młodzieńczego, jak i dorosłych,  zawsze jest żmudne i wymaga cierpliwości oraz indywidualnego podejścia. W postaci łagodnej mogą pomóc dostępne bez recepty preparaty, w przypadku nasilenia się objawów  konieczna jest wizyta u lekarza dermatologa.

Do najczęściej stosowanych w leczeniu trądziku pospolitego preparatów miejscowych należą: antybiotyki, nadtlenek benzoilu, pochodne witaminy A oraz coraz popularniejszy kwas azelainowy.

Kwas azelainowy, ze względu na swoje wielokierunkowe działanie odpowiada na złożony problem trądziku. Działa on nie tylko przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie, ale również ogranicza wydzielanie sebum oraz działa przeciwzaskórnikowo.

Szkodliwe mity

Na temat powstawania i leczenia trądziku narosło wiele szkodliwych mitów oraz praktyk związanych z jego leczeniem. Oto kilka z nich:

Leczniczy wpływ słońca - przekonanie, że słońce "wysusza" trądzikową skórę nie jest poparte żadnymi badaniami. Przeciwnie, solarium i kąpiele słoneczne na krótki okres hamując powstawanie ropnych zmian, powodują nasilenie objawów[9] .

Manualne oczyszczanie twarzy - terapie stosowane w gabinetach kosmetycznych nie tylko nie rozwiązują problemu, ale często wręcz przyczyniają się do jego nasilenia (a także powstawania blizn w skutek tychże zabiegów)[10] . 

Niewłaściwa pielęgnacja - wbrew obiegowej opinii trądzik nie jest pokłosiem nieodpowiedniej higieny.  W publikacjach medycznych znaleźć można informacje, że zbyt częste mycie może dodatkowo podrażnić cerę i zaognić trądzik[11]. Nie oznacza to jednak, że należy zaprzestać mycia twarzy. Powinno się ją dokładnie myć zwłaszcza, jeśli przedtem nałożono na nią makijaż. Chociaż nie stwierdzono jednoznacznie, że kosmetyki powodują zaostrzenie trądziku[12], to nie należy kłaść się spać w całodziennym makijażu.

Tłuste jedzenie -  niektórzy uważają, że ich problemy z trądzikiem to wina nieodpowiedniej, zbyt tłustej, kalorycznej diety. Naukowcy nie mają w tej kwestii jednoznacznego stanowiska. Według niektórych badań, trądzik zaostrzać mogą  produkty nabiałowe i te o wysokim indeksie glikemicznym[13].


[1] A. Kaszuba et al "Trądzik pospolity: Leczenie miejscowe preparatami prostymi w terapii naprzemiennej; Dermatologia praktyczna, 2010; 4

[2] K. Bhate, H.C.Williams: Epidemiology of acne vulgaris; British Journal of Dermatology; 2013 Mar;168(3):474-85

[3]  Mayo Clinic, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acne/basics/causes/con-20020580

[4]  Mayo Clinic, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acne/basics/causes/con-20020580

[5] " K. Bhate, H.C.Williams: Epidemiology of acne vulgaris; British Journal of Dermatology; 2013 Mar;168(3):474-85

[6] A. Szmurło: Nowe spojrzenie na etiopatogenezę trądziku; Dermatologia Praktyczna; 2013; 4

[7]  Badanie wykazało, że u 45% kobiet pomiędzy 21-30 rokiem życia występuje trądzik. Perkins AC, Maglione J, Hillebrand GG, Miyamoto K, Kimball AB. Acne vulgaris in women: prevalence across the life span. J Womens Health (Larchmt). 2012;21:223-230. P223, abstract

[8] B. Dreno et al.: Adult female acne: a new paradigm;  Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology; 2013; 27, 1063-1070

[9] Magin P, et al. A systematic review of the evidence for ‘myths and misconceptions’ in acne management: diet, face-washing and sunlight. Fam Pract. 2005;22:62-70. P67. RH col, last par

[10] American Academy of Dermatology. Acne: tips for managing. Available at: www.aad.org/dermatology-a-to-z/diseases-and-treatments/a---d/acne/tips. Accessed 19/07/2015. P1, Point 7

[11] Poli F, et al. Acne as seen by adolescents: results of questionnaire study in 852 French individuals. Acta Derm Venereol. 2011;91:531-536. P533, Table 2

[12] Goodman G. Acne. Natural history, facts and myths. Aus Fam Physician. 2006;35:613-616.

P615, LH col, 2nd par

[13] Ferdowsian HR, Levin S. Does diet really affect acne? Skin Therapy Lett, 2010;15:1-2 P1, abstract

Reklama