Podstawy pielęgnacji skóry trądzikowej

Przez wiele lat trądzik pospolity był traktowany jako schorzenie dotykające jedynie nastolatków i nierzadko lekceważony. Młodzi ludzie borykający się z tym problemem często mogli usłyszeć, że "samo przejdzie", a zamiast rzetelnej porady spotykali się z powielanymi od lat mitami i propozycjami nieskutecznych domowych metod.

Dziś wiemy, że trądzik to poważna sprawa. Zmiany na skórze w dobrze widocznych miejscach (na twarzy, dekolcie, plecach) mogą wpłynąć na kondycję psychiczną i emocjonalną młodego człowieka, a nieleczone pozostawiają blizny. Co gorsza, trądzik może nie minąć wraz z osiągnieciem dojrzałości.

Reklama

Zjawisko występowania trądziku u osób dorosłych, przede wszystkim kobiet, nasila się. Problem dotyczy nawet osób po 40 roku życia[1]. Zmiany trądzikowe zwiększają ryzyko depresji i utraty pracy[2].  Współczesna dermatologia dysponuje szeregiem nowoczesnych metod leczenia trądziku w zależności od stanu nasilenia i formy występowania zmian: od podawanej doustnie antybiotykoterapii po preparaty najnowszej generacji do stosowania na skórę.

Trądzik o łagodnym do umiarkowanego przebiegu można leczyć stosując kremy dostępne bez recepty, w tym skuteczne preparaty z kwasem azelainowym, mającym działanie przeciwbakteryjne, przeciwzapalne, przeciwzaskórnikowe i przeciwłojotokowe. Kwas azelainowy zapobiega też przebarwieniom. Nie można jednak liczyć na to, że wypryski znikną z dnia na dzień.

Z uporczywym trądzikiem warto zgłosić się do dermatologa, który pomoże dobrać właściwą kurację. Aby leczenie odniosło pożądane skutki, powinno być połączone z odpowiednią pielęgnacją, dostosowaną do specyficznych potrzeb skóry trądzikowej.

Mycie bez wysuszania

Od dawna wiadomo, że to nie brak higieny jest przyczyną powstawania trądziku[3], co jest nadal rozpowszechnionym mitem[4]. Zmiany powstają w wyniku zwiększonego wydzielania łoju, przy jednoczesnym zablokowaniu porów przez zrogowaciałe komórki naskórka. Jednak niewłaściwa higiena może doprowadzić do zaostrzenia objawów. Pot i nadmiar sebum należy usuwać myjąc twarz dwa razy dziennie delikatnym środkiem myjącym, który nie zawiera mydła. Myj twarz palcami, nie używaj gąbek, czy myjek, w których mogą rozwijać się bakterie. Wybieraj delikatne produkty, które nie zawierają alkoholu czy innych drażniących składników. Do spłukiwania używaj ciepłej wody. Zbyt częste mycie również może podrażnić skórę, więc staraj się unikać dotykania jej palcami w ciągu dnia[5].

Nawilżanie jest konieczne

Jeden z mitów dotyczących pielęgnacji cery trądzikowej głosi, że skoro trądzik wiąże się z intensywnym wydzielaniem łoju, cera trądzikowa nie wymaga nawilżania. To nieprawda. Każda skóra wymaga nawilżania, które jest podstawą pielęgnacji. W przypadku cery trądzikowej dodatkowym problemem jest niewłaściwy skład łoju, który ma za mało kwasu linolenowego i tym gorzej radzi sobie z nawilżaniem. Problem nie polega na tym, czy nawilżać, ale czym nawilżać[6]. Należy unikać wszelkich preparatów, które mogłyby dodatkowo zapychać pory (zawierających substancje komedogenne). Do nawilżania należy wybierać lekkie kosmetyki przeznaczone specjalnie dla cery trądzikowej. Pamiętaj również też o nawilżaniu cery od środka. Wypijaj przynajmniej 2 litry niegazowanej wody dziennie.

Ostrożnie dobieraj kosmetyki

Substancje komedogenne mogą znajdować się nie tylko w kremach, ale również w kosmetykach kolorowych[7]. Fluidy, pudry, róże mogą zapychać pory, prowadząc do nasilenia objawów. Nie oznacza to konieczności całkowitej rezygnacji z makijażu. Niektóre kremy leczące trądzik można stosować pod kosmetyki kolorowe. Pudry, róże, bazy i korektory powinny być przeznaczone specjalnie dla cery trądzikowej. Należy pamiętać o dokładnym usunięciu (za pomocą niekomedogennego kosmetyku) makijażu przed snem. Przeciwieństwem kosmetyków komedogennych (zapychających pory) są substancje keratolityczne, które pomogą odblokować pory np. kwas azelainowy. Skutecznymi środkami wspomagającymi walkę z trądzikiem mogą być peelingi chemiczne[8] i fototerapia.[9]

Unikaj stresu

Związki między stresem a występowaniem trądziku są wciąż przedmiotem zainteresowania naukowców[10]. Wiele wskazuje na to, że nadmierny stres może przyczyniać się do zaostrzenia objawów, ponieważ komórki produkujące sebum mają receptory mogące łączyć się z hormonem stresu (kortyzolem). Mechanizm łączący stres ze zmianami trądzikowymi nie jest jednoznacznie wyjaśniony, jednak ograniczenia stresu z pewnością przyczyni się do lepszej ogólnej kondycji organizmu i może poprawić stan skóry. Zadbaj też o odpowiednią ilość snu i ogranicz palenie[11].

Unikaj słońca

Ekspozycja na promieniowanie UV może doprowadzić do zaostrzenia objawów choroby[12]. Stosując preparaty ochronne zwróć uwagę, by nie zawierały substancji zapychających pory. Zwróć uwagę, czy stosowane leki np. kremy nie zwiększają fotowrażliwości.

Odpowiednia dieta

Niektóre produkty pochodzenia zwierzęcego, w tym nabiał, mogą zawierać hormony, które czasem dodawane są do pasz. Przypuszcza się, że właśnie ze względu na zawartość hormonów produkty te mogą prowadzić zwiększonego wydzielania łoju.

Wpływ na zaostrzenie stanu chorobowego mogą mieć również produkty o wysokim indeksie glikemicznym (ziemniaki, białe pieczywo, produkty o wysokiej zawartości cukru). Warto wyeliminować je z diety, zastępując produktami o niskim indeksie takimi jak zielone warzywa, pomidory, cebula, pełnoziarniste pieczywo i makarony[13].

Cierpliwość i systematyczność

W zależności od wieku, czynników genetycznych i gospodarki hormonalnej przebieg trądziku pospolitego może być różny, dlatego nie ma jednej uniwersalnej metody leczenia. Trądzik może występować w postaci łagodnej, umiarkowanej lub ciężkiej. Na skórze mogą pojawiać się zaskórniki otwarte lub zamknięte, a także czerwone zmiany zapalne. Te łagodne i umiarkowane można leczyć preparatami dostępnymi bez recepty i wspomagać leczenie odpowiednią pielęgnacją. W przypadku ciężkiej postaci trądziku najlepiej zasięgnąć porady dermatologa. Warto pamiętać, że efekty terapii nie nastąpią z dnia na dzień, mogą być one widoczne dopiero po około 4 tygodniach. Dlatego zarówno w stosowaniu preparatów leczniczych, jak i zabiegów pielęgnacyjnych, należy wykazać się dużą systematycznością.

[1] Perkins AC, Maglione J, Hillebrand GG, Miyamoto K, Kimball AB. Acne vulgaris in women: prevalence across the life span. J Womens Health (Larchmt). 2012;21:223-230. P223, abstract [2] Holzmann R, Shakery K. Postadolescent acne in females. Skin Pharmacol Physiol. 2014;27 Suppl 1:3-8.

[3] Magin P, et al. A systematic review of the evidence for ‘myths and
misconceptions’ in acne management: diet, face-washing and sunlight. Fam Pract. 2005;22:62-70.
P67, RH col, 4th par

[4] Poli F, et al. Acne as seen by adolescents: results of questionnaire study in 852 French individuals. Acta Derm Venereol. 2011;91:531-536. P533, Table 2

[5] American Academy of Dermatology Acne; https://www.aad.org/public/diseases/acne-and-rosacea/acne#tips

[6] Chularojanamontri l, et al. Moisturisers for acne, what are their constituents? J Clin Aesthet Dermatol. 2014;7:36-44 P38, RH col, final par

[7] Goodman G. Acne. Natural history, facts and myths. Aus Fam Physician. 2006;35:613-616.

P615, LH col, 2nd par

[8] Mayo Clinic, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acne/basics/definition/con-20020580?p=1

[9] Whitney KM, Ditre CM. Management strategies for acne vulgaris. Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology 2011:4:41-53. P50, RH col, 1st par

[10] Misery L, et al. Consequences of acne on stress, fatigue, sleep disorders and sexual activity: a population-based study. Acta Derm Venereol. 2015; 95:485-488.

[11] Goodman G. Acne. Natural history, facts and myths. Aus Fam Physician. 2006;35:613-616. P615, LH col, 2nd par

[12] Magin P, et al. A systematic review of the evidence for ‘myths and

misconceptions’ in acne management: diet, face-washing and sunlight. Fam Pract. 2005;22:62-70. P67, RH col, 4th par

[13] Ferdowsian HR, Levin S. Does diet really affect acne? Skin Therapy Lett, 2010;15:1-2

Reklama